مبانی ترويج كشاورزي و توسعه روستايي

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA

انواع نخبه: نخبگان را به صور مختلف تقسيم بندي مي کنند، برخي از نخبگان در پيكره دولت هستند، اين افراد داراي اقتدار سياسي اند و بواسطه قدرتي كه قانون به آن ها داده است مي تواند منشاء تغیير و تحول شود. در مقابل برخي از نخبگان فاقد قدرت سياسي ( غير دولتي ) اما داراي قدرت اقتصادي اند. این افراد آشکار و پنهان بر سیاست های اقتصادی، اجتماعی و رفتارهای سیاسی تاثیر می گذارند. ماكس وبر نخبگان جامعه را به شش دسته نخبگان سنتي، نخبگان تكنوكرات، نخبگان مالكيت، نخبگان كاريزمايي، نخبگان ايدئو لوژيكي و نخبگان سمبوليك طبقه بندي مي كند. نخبگان تكنوكرات كساني هستند كه داراي صلاحيت هاي علمي و مطالعاتي هستند و به قول ماكس وبر داراي اقتدار عقلايي و قانوني اند. اين گروه از برجستگان جامعه اصطلاحا تحصيل كرده ها و دانش آموختگان دانشگاهي اند. كساني هستند كه به واسطه علم و دانشي كه دارند توانسته اند از سدهاي مختلف كنكور و آزمون هاي مختلف سر برآورده و صلاحيت هاي لازم براي ورود به عرصه هاي دانشگاهي را داشته باشند. ناگفته پيداست بخش اعظم مشاغل اداري سطح بالای كشور توسط نخبگان دانشگاهی تصاحب خواهد شد، در این صورت نه تنها با اتکاء بر صلاحیت های علمی خود جامعه را متاثر می کنند بلکه جایگاه سازمانی آن نیز زمینه را برای تاثیرگذاری رسمی فراهم می سازد. در بسياري از موارد ديدگاه افراد جامعه در خصوص موضوعات مختلف تحت تاثير نظرات اين گروه است. نخبگان و تحصيل كرده هاي دانشگاهي علاوه بر اين، در مباحث روزانه و كلامي بر افكار عمومي تاثير مي گذارند. بدیهی است هر قدر نقش و جایگاه فرد در جامعه مهمتر باشد نقش او در شکل گیری افکار عمومی نیز بیشتر است.

اما نخبه همواره کسی نیست که تحصیلات عالی داشته باشد. برخی از مردم بدون داشتن تحصیلات بالا مورد اعتماد مردمند و مردم ان ها را قبول دارند. در واقع ان ها دارای قدرت کریزمایی هستند. برخی نیز همانگونه که اشاره شد ممکن است به لحاظ اعتقادی در سطح قابل قبولی قرار گیرند که در این صورت مردم به ان ها اعتماد و علاقه دارند. به هر حال تاثیر نخبگان جامعه بر فرایند توسعه پایدار حداقل از سه جهت می تواند مورد بررسی قرار داد: 

تاثیر مستقیم (تصمیم سازی): این تاثیر به دلیل نقشی است که نخبگان جامعه در تصمیم گری ها دارند. نخبه ها در هر جامعه ای بر فرایند تصمیم سازی توده ها تاثیر می گذارند. پس یکی از راه های شناخت نخبه ها پاسخ این سئوال است که در جامعه چه کسانی بیتر بر تصمیمات تاثیر می گذارند.

تاثیر غیر مستقیم ( الگو سازی ): نخبه ها همواره از طریق الگوسازی بر توده های مردم اعمال نفوذ می کنند. آن ها قدرت جاذبه ای دارند که حتی با نداشتن مشاغل اداری یا قدرت سیاسی می توانند مورد تقلید دیگران قرار گیرند و سایرین تلاش می کنند با ان همانند سازی کنند. می توان گفت یکی دیگر از راه های شناسایی نخبه ها در جامعه پاسخگویی به این سوال است که مردم چه کسی را بیشتر الگو قرار می دهند. در حوزه های اعتقادی، اخلاقی، تحصیلی، اقتصادی و مالی افراد زیادی هستند که همواره به عنوان الگو معرفی می شوند و میتوان ان ها را نخبه نامید. 

رهبری فکری: در کنار نقش الگویی نخبگان جامعه نقش انان در رهبری فکری توده های مردم قابل توجه است. رهبران افکار افرادی هستند علاقه مند، فعال، هوشیار که اولین مصرف کننده رسانه ها تلقی می شوند و دیگران از خلال تفاسیری که آن ها از موضوعات مختلف دارند می توانند از نظرات رسانه ها مطلع شوند. در موارد بسیاری مباحث روز که از رسانه ها در اختیار مردم قرار می گیرد برای آن ها قابل تحلیل و نتیجه گیری نیست. در مواردی نیز مردم فرصت کافی برای تحلیل داده ها را ندارند و یا اینکه اطلاعات ان ها در حد تحلیل ها نیست، در این شرایط نظرات خود را در خلال مباحث نخبه های جامعه استخراج می کنند. به این ترتیب هر گونه تغییر گرایش در رهبران فکری جامعه می تواند منجر به تغییر نگرش عموم مردم شوند.         

 

نخبگان روستایی

نخبگان روستایی در سازمان اجتماعی و ساختار فرهنگی و اقتصادی روستا جایگاه ویژه ای دارد و در بسیاری از کشورها توسعه یافته و در حال توسعه برای ان ها اهمیت والایی قائلند. در جامعه روستایی کشورهای انگلیس و فرانسه این افراد را اصطلاحا لیدر یا رهبر روستایی می گویند. ان ها غالبا یا از بازنشستگان شهری اند، یا رهبران مذهبی و روحانی هستند و یا عضو هیچ گروهی نیستند و قدرت کریزمایی دارند و مردم پیرو ان ها بوده و ان ها را دوست داند. در کشور مالزی مدیریت روستا در اختیار نخبگان روستایی یا همان رهبران روستایی است و اساسا بدون مجوز ان ها نمی توان فعالیتی در روستا انجام داد. در کشور امریکا نخبه های روستا با نام های مختلفی چون کشاورزان نمونه، کشاورزان فنی، رهبران افکار و موارد مشابه نامیده می شوند. در واقع در این کشور تلاش بسیاری برای شناسایی نخبه های روستایی در زمینه های مختلف انجام می شود و هر سال جشنواره هایی به همین منظور برگزار می گردد. در کشور ژاپن از نخبه های روستایی برای اموزش کشاورزان و سایر روستائیان استفاده می کنند. به هر حال در همه کشورها نهادهای رسمی و دولتی کاملا از وجود نخبگان روستایی اطلاع دارند و از ان ها در مدیریت افکار عمومی بهره مند می شوند.

البته همانگونه که در تقسیم بندی نخبه ها گفته شد، مفهوم نخبه روستایی الزاما در رهبران روستایی خلاصه نمی شود و می توان ان ها را به چند دسته تقسیم نمود:

نخبگان سنتی روستا: به نظر می رسد یکی از اهداف مدیریت محترم سایت در شناسایی نخبه ها مربوط به این بخش از جامعه روستایی است. نخبه سنتی روستایی بر اساس این تقسیم بندی دلالت بر افرادی دارد که ساکن روستا هستند، آن ها از حاکمیت و یا نفوذی برخوردارند که ناشی از توانایی های فردی یا ساخت های اجتماعی است. کسانی که به لحاظ فنی به ویژه در حوزه کشاورزی یا مسائل روستایی توانایی هایی دارند که مردم ان ها را تائید می کنند نخبه روستایی اند. این افراد اصطلاحا نخبگان فنی یا رهبران فنی نامیده می شوند. همانگونه که گفته شد در کشور چین و ژاپن چنین افرادی برای اموزش کشاورزی استفاده می شوند و در ایران به عنوان مددکار ترویج از ان ها نام می برند. برخی از نخبگان سنتی نه دلیل توانمندی فنی بلکه به دلیل رفتارهای اجتماعی و مذهبی و داشتن قدرت کریزمایی این مقام را کسب نموده اند. روستائیان دنباله رو افکار این گروه هستند. ان در مجالس رشته کلام را در دست می گیرند و مردم کلام ان ها را قبول دارند. برخی از نخبگان روستایی مردم دار هستند، اصطلاحا در خانه ان ها به روی میهمان باز است. اگر روزی غریبه ای وارد روستا شود مردم خانه او را نشان می دهند. این افراد نیز قالبا تفکری مذهبی دارند و اصطلاحا ریش سفید هستند. نگارنده در هر یک از موارد ذکر شده یک یا دو نخبه در روستا می شناسم اما ترجیح می دهم دوستان دیگر به این مهم بپردازند. پس برای شناسایی نخبه های سنتی روستایی باید به یک یا چند سئوال ذیل پاسخ گفت:

·         چه کسانی در روستا هستند که به لحاظ فنی و کشاورزی برجسته اند و مردم ان ها را قبول دارند؟

·         چه کسانی در روستا هستند که معتمد محل بوده و مردم دیدگاه ان ها را قبول دارند؟

 

نخبه های تكنوكرات روستایی: همانگونه که گفته شد در کنار نخبه های سنتی تعدادی از روستائیان که از کانال تحصیلات و کسب مدارج علمی برای روستا افتخار افریده اند نخبه تلقی می شوند. نخبگان تکنوکرات روستایی دو شرط دارند:

الف: داشتن مدارج علمی بالا و قرار گرفتن در موقعیت علمی که دسترسی به ان به سهولت ممکن نیست.

ب: ارتباط داشتن با جامعه روستایی و روستای پدری و منشاء خدمات برای هم روستایی ها بودن.

باید توجه داشت که نخبه تکنوکرات روستایی باید شرایط فوق را داشته باشد. خوشبختانه در همه جوامع می توان افرادی را یافت که واجد هر دو ویژگی هستند. پزشکی که با رتبه عالی در یک دانشگاه معتبر تحصیل نموده اما در عین حالی روابطی صمیمی خالی از تکبر با مردم روستا دارند یک نخبه است و شایسته قدردانی است.  

نظام ترویج و توسعه کشاورزی برای رشد و بالندگی نیازمند شناسایی و استفاده از نخبه های روستایی است. حال با توجه به انچه گذشت، نخبه های روستای کشور چه کسانی اند و چگونه می توان از وجود ان ها برای توسعه روستا استفاده نمود؟

/* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;}