تبليغاتX
مبانی ترويج كشاورزي و توسعه روستايي

توسعه روستایی و ضرورت توجه به مسائل و چالش های نوین روستاها

دکتر حشمت اله سعدی

عضو هیات علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان

 

ادبیات علوم اجتماعی تعاریف متعددی از توسعه و سازهای پیرامون آن در خود دارد. بررسی تعاریف مختلف نشان می دهد مولفه های مشترک و همسانی بسیاری بین آن ها دیده می شود ضمن این که با گذشت زمان از تعارضات و نکات متضاد که عمدتا ناشی از بینش نظری و سطح تحلیل اندیشمندان این حوزه است کاسته شده است. در یک تعریف ساده اما نسبتا عمیق می توان گفت توسعه فرایندی است که طی آن باورهای فرهنگی، نهادهای اجتماعی، نهادهای سیاسی و نهادهای فرهنگی جامعه به صورت بنیادی متحول شده تا متناسب با ظرفیت های شناخته شده نوسازی شوند و طی این مراحل سطح رفاه جامعه را ارتقاء دهند. توسعه مهندسی مجدد نهادهای مختلف جامعه بر اساس یک ایده و اندیشه نو است. به باور بسیاری از صاحب نظران، توسعه مفهومی چند بعدی دارد. لیکن در عمل برنامه های توسعه بیشتر به بعد اقتصادی با هدف کسب درآمد توجه می نمایند. هنوز هم در بسیاری از برنامه ها در چارچوب مکانیکی پارادایم وئوکلاسیک، غایت توسعه را افزایش درامد افزایش درامد سرانه ملی می دانند. از نگاه برنامه ریزان این نسل، سرمایه گذاری فیزیکی مهمترین شاخص در توسعه تلقی می شود. واقعیت این است که این نگاه نتایج مطلوبی به همراه نداشت. 


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط در چهارشنبه بیست و سوم آذر 1390 و ساعت 9:49 |

نقدی بر طرح خروج کارمندان از تهران برای کاهش جمعیت شهر

 

دکتر حشمت اله سعدی

عضو هیات علمی دانشگاه بوعلی سینا

 

یکی از برنامه ریزان و تحلیل گران کلان مسائل اقتصادی و اجتماعی کشور اعتقاد داشت، در جوامع توسعه یافته بیش از 70 درصد طرح توجیهی پروژه ها به مسائل اجتماعی و تبعات ان اختصاص می یابد، حال آن که این رقم در جهان سوم کمتر از 20 درصد است. نتیجه نهایی این تفاوت این است که در کشورهای اخیر بسیاری از طرح به ظاهر به لحاظ فنی بدون ایراد هستند اما به دلیل بی توجهی به مسائل اجتماعی و فرهنگی در میانه راه متوقف شده و اجرا نمی شوند. با اندکی دقت می توان ده ها طرح ملی را نام برد که به همین دلیل اجرا نشده اند و یا تبعات ان بیشتر از نتایج ان بوده است.

بدون شک طرح خروج کارمندان دولت برای کاهش جمعیت تهران یکی از این گونه طرح هاست که نه تنها با اجرای آن باری از دوش کلان شهر تهران برداشته نمی شود بلکه تبعات بسیاری را در سالی که با نام کار مضاعف و همت مضاف نامگذاری شده است به دنبال خواهد داشت. این نوشتار کوتاه قصد بررسی همه جانبه موضوع و تحلیل ان را ندارد بلکه در صدد است زمینه را برای تحلیل بیشتر آن از جنبه های گوناگون فراهم نماید.


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط در چهارشنبه سی و یکم شهریور 1389 و ساعت 12:58 |

به نام خدا

علل توقف نگارش وبلاگ

سلام دوستان

مدتی است که بنده وبلاگ را بازسازی نکرده ام. علت اصلی در کنار مشغله کاری مسدود شدن وبلاگ های بلگفا برای مدت طولانی بود. ممکن است به دلیل کندی سرعت این مرکز و قطع نابهنگام ان وبلاگ را تغییر دهم، به هر حال از این به بعد به طور منظم با هدف تحلیل مسائل کلان کشور به ویژه در حوزه توسعه و نقد پروژه های ملی و نیز اطلاع رسانی به دانشجویان گرامی این وبلاگ فعالیت خود را ادامه خواهد داد.


مشتاقانه منتظر نظرات شما عزیزان هستم

+ نوشته شده توسط در جمعه نوزدهم شهریور 1389 و ساعت 12:18 |

گزارش نویسی و مراحل آن (3)

تجدید نظر در گزارش

مدت زمانی که صرف بررسی، انتقاد و تجدید نظر می شود، مرحله چهارم گزارش نویسی را شامل می گردد. بعد از آنکه کار نگارش به پایان رسید و تمامی جریانات فکری مربوطه، بر اساس اطلاعات جمع آوری شده و ( طرح از پیش تنظیم شده بر روی کاغذ آمد نوبت به این می رسد که مروری دوباره بر آن داشته باشیم و ببینیم که:

·  آیا مطالب به دنبال هم و مرتبط با هم نوشته شده اند؟)

·  آیا احتیاج هست که جای بندها را عوض کنیم؟

·  آیا اصول نگارش تماماً رعایت شده اند؟

·  آیا از علامت گذاری به درستی و به جا استفاده شده است؟

·  آیا مطالب نوشته شده، صریح، ساده، کوتاه و درست می باشند؟

·  آیا به املاء صحیح کلمات توجه شده است؟

·  و بالاخره آنچه که در مورد گزارش نویسی مطرح است، در گزارش ما رعایت گردیده است یا خیر؟

و چنانچه نقصی یا نقائصی در کار بود، به اصلاح آن ها می پردازیم تا گزارش ما خالی از اشکال بوده و مشکلی را ایجاد ننماید.

       در حقیقت بدون ارزیابی و تجدید نظر آن چه به نگارش در آمده، ممکن است زحمات نویسنده گزارش به هدر رود و نتیجه مطلوب عاید نگردد. پیروی از چهار مرحله مذکور، اجتناب ناپذیر است. اگر شخص به درستی از آن ها پیروی نماید و مرحله ای را با مرحله دیگر مخلوط نکند، متوجه خواهد شد که گزارشش از طرح و شکل هوشمندانه ای برخوردار است و می تواند هدفی را که بدان منظور نوشته شده است تحقق بخشد. توجه دقیق به هنگام بررسی و انتقاد و تجدید نظر در آنچه شخص می نویسد موجب پیشرفت او می گردد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط در یکشنبه بیست و دوم فروردین 1389 و ساعت 20:55 |

گزارش نویسی و مراحل آن

(2)

انواع گزارش  بر حسب موضوع: گزارش ها بر حسب موضوع عبارتند از:

١- گزارش توضیحی

             ممکن است گزارش، جنبه توضیحی داشته باشد و مطلب یا مطالبی را در یک یا چند صفحه تشریح کند. این نوع گزارش در فرم مختصر می گنجد. ( منظور از مختصر، ساده بودن گزارش و نداشتن اجزاء و مراحل گوناگون است.)

           گاهی این شرح یا توضیح، ساده است و مسأله ای ندارد، در این صورت موضوع گزارش توضیحی، تنها شامل بیان حقایق خواهد بود.       

٢- گزارش تحلیلی

          در این گزارش حتماً مسأله ای وجود دارد که ممکن است راه حل یا راه حل هایی داشته باشد. نخست باید مسأله را به روشنی توضیح داد. توصیه می شود که صورت مسأله باید کامل باشد. سپس راه حل یا راه حل ها را باید تجزیه و تحلیل کرد و پس از نتیجه گیری دقیق، بهترین راه حل را توصیه یا پیشنهاد نمود.

          در گزارش های تحلیلی برخلاف گزارش های ارزشیابی که فکر یک نفر برای تنظیم آن کافی نیست بحث کوتاه است و مرحله نتیجه گیری ( استنتاج ) نسبتاً مفصل است این گزارش ها را یک نفر به تنهایی نیز می تواند تهیه و تنظیم نماید و البته هم فکری و تبادل نظر با افراد ذیصلاح، بر اعتبار و سندیت گزارش می افزاید.

٣- گزارش های ارزشیابی:

       چنانچه از نام این گزارش بر می آید، به منظور بررسی ابعاد مختلف مسأله یا مسائل طرح شده در این گزارش، لازم است جلسه مشورتی تشکیل شود و از راه بحث و هر نظر مورد نقد و بررسی قرار گیرد، مزایا و نقصهای هر یک سنجیده شود و بهترین نظر انتخاب و به عنوان « اداره جلسات مشورتی » تبادل نظر بر اساس تکنیک نتیجه نهایی اعلام گردد. در گزارش های ارزشیابی، چون مرحله بحث گسترده است طبعاً جوهر بحث و بررسی به عنوان نتیجه گیری (استنتاج ) نهایی به اجمال پیشنهاد می شود.


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط در یکشنبه بیست و دوم فروردین 1389 و ساعت 20:52 |

گزارش نویسی و مراحل تنظیم آن

 (1)

گزارش چیست، انواع آن کدام است و چگونه تنظیم می شود؟ چگونه می توان یک گزارش خوب تهیه نمود؟ متن ذیل به برخی از این سئوالات پاسخ می دهد. از نویسندگان کتب مرتبط و مدیران سایت هایی که از مطالب ان ها استفاده شده است سپاسگزارم. 

جامعه دانشگاهی و بدنه اجرایی کشور مملو از متخصصان و اندیشمندانی است که توان علمی بالایی دارند اما اصول مکتوب نمودن دانسته های خود را ندارند. نویسنده به کرات در استان های مختلف شاهد این موضوع بوده است. واقعیت این است که دانش تا مکتوب و به بوته نقد گذاشته نشود ارزش کمی دارد. در عمل نیز میزان توانایی دانشمندان با آثار مکتوب آن ها ارزیابی می شود نه به ان چه به صورت شفاهی بیان می کنند. آثار مکتوب علمی به ابزار مهمی در رتبه بندی مراکز دانشگاهی و توانمندی علمی کشورها بدل شده است. هر ساله توسط مراکز معتبر آثار مکتوب علمی کشورها ارزیابی و به این ترتیب توان علمی جهان سنجیده می شود. شایسته است جامعه علمی کشور به اصول صحیح مکتوب نمودن یافته ها و نتایج مطالعات علمی آشنا شود.

مضاف بر کارکردهای علمی گزارش نویسی به وضوح می توان دید بسیاری از کارشناسان به علوم و ادبیات فارسی در نگارش مطالب ساده اداری آشنا نیستند، این چالشی است که ادارات با ان روبرو هستند. در این نوشتار سعی شده است به این مساله هم پرداخته شود. لازم به یادآوری است نویسنده وبلاگ ادعای تخصص در حوزه رعایت اصول ادبی نگارش را ندارد و صرفا با استفاده از منابع علمی در صدد استفاده و ترویج بهره برداری اصولی از آن در مطالعات تخصصی است.  

گزارش در لغت به معنی به جای آوردن، انجام دادن، اظهار نظر کردن، در میان نهادن و شرح و تفسیر کردن است. واز مصدر گزاردن  ساخته شده است. « گزار » بن مضارع « ش » پسوند اسم مصدر ساز می باشد. گزارش در اصطلاح به مطلبی گفته می شود که از شرح، تفسیر، بیان، تحلیل مطالب و نیز علل مسائلی خاص گفتگو کند. و گزارش نویسی عبارت است از به تحریر در آوردن اخبار، اطلاعات، حقایق، علل مسائل و رویدادها، تجزیه و تحلیل منطقی و متوالی آن ها، برای رسیدن به راه حل صحیح، که همراه با اختصار و روشنی تدوین شده و بر دو اصل « سالم نویسی » و « ساده نویسی » استوار باشد. در واقع گزارش نویسی، فنی است که با آگاهی از آن فن، مطالب هر موضوعی را می توان، طوری طبقه بندی کرد و نظم بخشید که هدف مورد نظر را در کوتاهترین زمان و با ساده ترین کلام به دست آورد. فایده و هدف از نوشتن گزارش، رساندن پیام خود به خواننده با سرعت و صحت و روشنی است. و مهم این است که نویسنده گزارش، قادر باشد تصویری روشن ازفکر و هدف خود را در ذهن خواننده ترسیم نماید.

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط در یکشنبه بیست و دوم فروردین 1389 و ساعت 20:50 |

سال نو مبارک

+ نوشته شده توسط در یکشنبه بیست و دوم فروردین 1389 و ساعت 20:18 |
دانشجويان گرامي براي مشاهده نمرات خود در اين وبلاگ به بخش پيوند هاي وبلاگ ) نمرات دانشجويان ( مراجعه نمائيد.
+ نوشته شده توسط در شنبه بیست و ششم دی 1388 و ساعت 16:11 |

گزارش سفر به تركيه

قسمت اول

 در مهرماه سال جاري براي شركت در سمينار علمي در شهر ازمير عازم كشور تركيه شدم. با توجه به كثرت سفرها به اين كشور بر ان شدم تا گزارش سفر را براي هموطنان عادي و دانش پژوهان و متخصصان كشور در دو بخش تهيه و تقديم نمايم. در قسمت اول كلياتي در مورد سفر و انچه ديده شده است تقديم مي گردد و در قسمت دوم بخشي از يافته هاي سمينار و نظام اموزش عالي اين كشور مورد بررسي و كنكاش قرار مي گيرد. ................  

http://www.pixup.ir/images/7skbxdg3w6st4hcetpe.jpg


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط در چهارشنبه هجدهم آذر 1388 و ساعت 16:10 |

تمرینات مربوط به جلسات اول تا چهارم

به نام خدا

 

منابع و سر فصل های در س آمار

 

منابع

•         روش هاي آماري تاليف دكتر منصور فر انتشارات دانشگاه تهران

•         آمار و احتمالات تاليف عبدالمجيد رضايي. نشر مشهد

•         مفاهيم كاربردي آمار و احتمالات تالف دكتر كاوه عبداله زاده و يحيي عبداله زاده. انتشارات آييژ

•         آمار و احتمالات دكتر زالي انتشارات دانشگاه تهران

 

نحوء ارزشيابي درس:              میان ترم: 9 نمره         پايان ترم : 9 نمره              تكاليف: 2 نمره   

 

سرفصل درس

·  مقدمه تعریف علم امار و نگاهی به تاریخچه آن، جامعه آماری ( متناهی و نامتناهی )، حجم جامعه، نمونه آماری، صفت متغیر، تعریف متغیر، متغیر کمی ( پیوسته و ناپیوسته) و متغیر کیفی ( اسمی دو وجهی و چند وجهی، رتبه ای )،  

·  تنظیم اطلاعات در آمار، تنظیم جداول، نمودارها ( ستونی در انواع مختلف، خط شکسته، خط منحنی، دایره ای، تصویری )، تنظیم جداول فراوانی ( محاسبه R = فاصله حداکثر و حداقل عدد، تعیین K = تعداد گروه ها )، فراوانی تجمعی ( تنظیم جداول و نمودارها برای جداول فراوانی)، فراوانی نسبی ( حاصل تقسیم فراوانی مطلق بر کل فراوانی ها )، هیستوگرام. 

·  مشخص کننده های توزیع آماری: میانگین حسابی، میانگین هندسی، نما ( مد )، میانه

·   مشخص کننده های پراکندگی ( میانگین انحرافات M.d،  واریانس، انحراف معیار ).

·  آزمون فرض،

·  آزمون های آماری کمی، آزمون آماری کیفی، تفاوت آزمون های کمی و کیفی، آزمون T ، آزمون F )

·  آزمون کی دو

·  آزمون های آماری کیفی: من ویت نی، کروسکال والیس

·   ضرائب همبستگی اسپیرمن، ضریب همبستگی پیرسون، ضریب همبستگی کندال تاوبی ،

·  رگرسیون

·  نمونه گیری


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط در شنبه یازدهم مهر 1388 و ساعت 18:42 |

سخنی با مشاوران رئیس جمهور برای انتخاب وزیر کشاورزی

جناب آقاي دكتر احمدي نژاد با فراز و نشيب هاي بسيار براي يك دوره چهار ساله ديگر تصدي امور كشور را به دست گرفت. بدون شك رياست محترم جمهوري با كوله باري از تجربه بيش از هر زمان ديگري به خوبي مي داند براي سرعت بخشيدن به فرايند توسعه كشور نيازمند تغير و تحولات جدي در برخي از مديريت ها و وزارت خانه هاست. شايد پس از انتخاب شخص ريس جمهوري، انتخاب وزرا بيشترين نقش را در مديريت كلان كشور و تحقق اهداف 20 ساله ( افق 1404 ) داشته باشد. با توجه به اين كه مدت اندكي تا انتخاب وزرا باقي مانده است، بر هر فرد علاقه مند به کشور واجب است اگر تجربه و يا نظري دارد كه مي تواند رياست جمهوري را در انتخاب حساس ترين همكارانش ياري دهد در اختيار وي قرا دهد. در اين نوشتار نويسنده با توجه به رشته تحصيلي، تجربه كار در سازمان ها و وزارتخانه های درگیر در بخش کشاورزی، آشنايي با مسائل و روستايي و انجام مطالعات مختلف در رابطه با موضوع مورد بررسي به طور خلاصه بدون درگير شدن در آمار و ارقام نكاتي را به تصميم گيران و مشاوران رياست محترم جمهوري اظهار می دارم.


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط در سه شنبه سی ام تیر 1388 و ساعت 8:29 |
قسمت دوم

اندونزی در سال های اخیر خود را برای توسعه توریست اماده نموده است. هتل ها و مراکز اقامتی با تنوع بسیار در جاکارتا ساخته شده است. قیمت هتل ها که عمدتا عضو موسسات بین المللی در حوزه صنعت توریسم هستند از 25 تا 300 دلار برای هر شب اقامت متغیر است. کسانی که به تنهایی بدون استفاده از تور به این کشور سفر می کنند بهتر است هتل هایی را انتخاب کنند که در مرکز شهر واقع شده اند. این هتل عمدتا 2 یا 3 ستاره اند و به دلیل عضویت در سازمان بین المللی هتل ها ( IBIS ) دارای امکانات مطلوبی هستند. هتل arcasica در مرکز شهر واقع شده و برای هر شب 40 دلار دریافت نموده و برای مسافران معمولی مناسب است. به دلیل وسعت شهر جاکارتا هتل ها لوکس با مرکز شهر فاصله بسیار دارند و شما باید به طور مستمر از تاکسی استفاده نمائید. گرچه در این شهر تاکسی ارزان ترین چیزی است که وجود دارد.

 

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط در یکشنبه بیست و هفتم اردیبهشت 1388 و ساعت 15:52 |
نوشتاری در مورد سفر به اندونزی

بخش اول

در اردی بهشت ماه سال جاری ( 1388 ) فرصت دیدار از اندونزی برای این جانب مهیا شد. در این ماه ( می 2009 ) دو همایش مهم و بین المللی مدیریت منابع تجدید شونده در کشور های در حال توسعه و همایش بین المللی اقیانوس شناسی در کشور اندونزی برگزار شد. طولانی بودن فاصله ایران با اندونزی میل بنده را برای شرکت در همایش کاهش داده بود لاکن به دلایلی چند نهایتا تصمیم به شرکت در این نشست علمی گرفتم.


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط در سه شنبه پانزدهم اردیبهشت 1388 و ساعت 19:32 |

مقاله  علمي: تاریخچه استفاده از حل مساله و مراحل آن

دكتر حشمت اله سعدي

بشر همواره برای حل مسائل خود از زمان های گذشته به صورت ناخواسته از فرایند حل مساله استفاده نموده است، اما تاریخ مدون و علمی حل مساله به پیشرفت روانشناسی نوین گره خورده است زیرا اولین بار روانشناسان برای حل مسائل مرتبط با علوم روانشناسی از تکنیک حل مساله استفاده نموده اند. مثلا گشتالت روانشناس آلمان از این روش برای توسعه و پیشرفت مطالعات خود استفاده می نمود (  mayer, 1992). امروزه روش های مختلفی برای استفاده از تکنیک های حل مساله توسط روانشناسان پیشنهاد شده است. مساله یابی به روش روانشناسان درون گرا (introspection) مساله یابی به روش رفتار گرایان (behaviorism) مساله یابی به شیوه تجربی ( experiment ) و استفاده از مدل های رایانه ای  (computer modeling ) از جمله روش های حل مساله است.


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط در شنبه هفدهم اسفند 1387 و ساعت 11:11 |

عوامل موثر بر مديريت پايدار آب در بخش كشاورزي در استان همدان

 

 دکتر حشمت اله سعدی            علي طيبي، دانشجوي رشته ترويج و آموزش كشاورزي

چکیده

هدف اصلی این پژوهش بررسي عوامل موثر بر مديريت پايدار آب در استان همدان مي باشد. مديريت پايدار آب عبارت است از مصرف بهينه آب در چارچوب اهداف توسعه پايدار به گونه اي كه تخريب آبخيزها، رودها، چشمه ها، قنوات و زيستگاه هاي آبي را به دنبال نداشته باشد و آيندگان هم بتوانند از آن استفاده نمايند. جامعه آماري تحقيق که به صورت پيمايشي انجام شده است، عبارتند از مجموعه كشاورزاني كه در استان همدان به كشاورزي اشتغال دارند. از این تعداد 101 نفر از طريق نمونه گيري ( تصادفی دو مرحله ای ) انتخاب شده اند. پرسشنامه مهمترين ابزار جمع آوري اطلاعات در تحقيق حاضر است اما در کنار پرسشنامه از تکنیک مصاحبه نیز استفاده شده است. دقت شاخص ها و گويه ها در پرسشنامه یا روايي صوري (Face Validity ) توسط متخصصان فن مورد تائيد قرار گرفته است. براي بررسي پايايي ابزار تحقيق (Reliability ) پرسشنامه در اختيار تعدادي از كشاورزان قرار گرفت و نتايج آن بررسي و الفاي كرونباخ آن محاسبه گرديد و رقم 81 درصد به دست امده كه رقم قابل قبولي است. در تحليل داده از روش هاي مختلفي آماري به وي‍ژه تحليل عاملي استفاده شده است ( مقدار KMO برابر 812/0 و مقدار بارتلت برابر 3214 كه در سطح يك درصد معني دار بوده است ). نتايج تحقيق نشان مي دهد از ديدگاه كشاورزان، مديريت پايدار آب در شش عامل قابل تحليل و شناسايي است. اين عوامل كه بيش از 811/77 درصد واريانس كل را تبين مي كنند. در ادامه تحقيق با توجه به نتايج كمي و كيفي انجام شده توصيه هاي به منظور دستيابي به توسعه پايدار منابع آب در سطح استان ارائه شده است.

 

وازه های کلیدی: آب، مديريت پايدار منابع آب، توسعه پايدار، استان همدان

 

Factor Analysis of Agricultural Sustainable Water Management on hamedan province

 

1) Heshmatollah Saadi       2) Ali Tayebei

 

1) Assistant Professor, Agricultural Extension & Education Department, Bu Ali Sina University, Hamedan, Iran, Email: hsaadi48@basu.ac.ir

 

2) University student, Agricultural Extension & Education Department, Bu Ali Sina University

 

Abstract

The purpose of Sustainable Water Management (SWM) is simply to manage our water resources while taking into account the needs of present and future users. The main purpose in this research study was analysis of effective factor on sustainable water management in agricultural sector on Hamadan province (west of iran). The research method used was survey research and statistical population were farmer's (N=101). A questionnaire with 75 forced-choices was utilized. Empirical and face validity of the questionnaire was verified by a panel of experts consisted of both faculty members and Agricultural specialists. The questionnaire reliability which is estimated by Combat's Alpha was 81. In this research in addition to descriptive methods of data the factor analysis method was utilized with using KMO (0/812) and Bartlett tests (sig = 000).  Findings of factor analysis indicated that water sustainable management could be classified into six factors respectively: 1) Agricultural factor. 2) Change of Irrigation system factor. 3) Education, extension & participation factor. 4) Irrigation management factor. 5) Land use management factor. 6) GO, s , NGO, s &  CBO, s factor. The six factor solution explained 77/82 % of the total variance of effective factor on water sustainable management in agricultural sector on Hamadan province. According to results of this research, it was found that for sustainable water management should be based on a participatory approach, involving users, planners and policy makers at all levels.

 

Key Words: water, sustainable water management, sustainable development, hamedan province, Iran.

 

وازه های کلیدی: آب، مديريت پايدار منابع آب، توسعه پايدار، استان همدان

+ نوشته شده توسط در شنبه هفدهم اسفند 1387 و ساعت 10:35 |
set as your home page